راهنمای جامع چرم: انواع، کاربردها و نکات خرید

از روزهای اولی که انسان‌ها یاد گرفتند از پوست حیوانات استفاده کنند تا امروز که دنیای صنعتی جایگزین‌های گوناگونی برای آن ساخته است، چرم همچنان یکی از پرکاربردترین مواد در پوشاک، کیف و کفش باقی مانده است. اما امروز دیگر چرم یکدست نیست. در بازار هم چرم طبیعی پیدا می‌شود و هم چرم‌های مصنوعی که بعضی از آن‌ها بسیار شبیه نمونه‌ی اصل هستند. اگر قصد خرید کیف یا کفش دارید و تفاوت این‌ها را نمی‌دانید، ممکن است در انتخاب سردرگم شوید. این مقاله نگاهی ساده به انواع چرم، چه طبیعی و چه مصنوعی، دارد تا راحت‌تر بتوانید تشخیص دهید چه می‌خواهید.

انواع چرم طبیعی و مصنوعی

چرم طبیعی و انواع آن

چرم طبیعی همان پوست حیوان است که با فرآیند دباغی آماده می‌شود. گاو، گوساله، بره، بز و حتی شترمرغ، هرکدام چرمی با ویژگی‌های خاص خود ارائه می‌دهند. چرم گاوی ضخیم و محکم است و برای کیف و کمربندهایی که باید وزن تحمل کنند مناسب است. چرم گوساله نرم‌تر و ظریف‌تر است و معمولاً در کیف‌های زنانه و محصولات لوکس دیده می‌شود. چرم بره بسیار نرم است و بیشتر در لباس و دستکش استفاده می‌شود. چرم بز انعطاف‌پذیر است و در برابر رطوبت مقاومت بیشتری نشان می‌دهد. چرم شترمرغ داستان دیگری دارد؛ با بافت دانه‌دانه و دوامش، جایگاه مشخصی در دنیای چرم‌های گران‌قیمت دارد.

پیشنهاد خرید محصول : الگوی کیف چرم

دسته‌بندی چرم طبیعی بر اساس کیفیت

همه‌ی چرم‌های طبیعی یکسان نیستند. چرم تمام‌دانه (فول‌گرین) لایه‌ی طبیعی بیرونی پوست را کاملاً حفظ می‌کند و بالاترین کیفیت را دارد؛ با گذر زمان پیر می‌شود، اما زیباتر هم می‌شود. یک پله پایین‌تر چرم رو‌دانه (تاپ‌گرین) قرار دارد که لایه‌ی رویی آن کمی سنباده خورده است. کیفیت آن خوب و قیمتش مناسب‌تر است. چرم اسپلیت از لایه‌های پایینی پوست به دست می‌آید و معمولاً پوشش مصنوعی روی آن می‌زنند تا هموار شود؛ کیفیت آن پایین‌تر است و بیشتر در محصولات ارزان‌قیمت به کار می‌رود. چرم‌هایی مانند نوباک و جیر (سوئد) هم سطحی پرزدار دارند، جای خود را در کفش و پوشاک دارند، اما به مراقبت بیشتری نیاز دارند.

چرم مصنوعی و تنوع آن

چرم مصنوعی را همه می‌شناسند؛ از پوست حیوان ساخته نمی‌شود و از مواد شیمیایی و پلیمری تهیه می‌شود. رایج‌ترین نوع آن پی‌یو (پلی‌یورتان) است که انعطاف‌پذیر است، ظاهری شبیه چرم طبیعی دارد و در کیف، کفش و مبل بسیار استفاده می‌شود. پی‌وی‌سی ارزان‌تر اما سفت‌تر است و بیشتر در محصولاتی به کار می‌رود که از آن‌ها عمر طولانی انتظار نداریم. نسل جدیدتری هم در سال‌های اخیر ظهور کرده است: چرم‌های گیاهی یا وگان که از آناناس، قارچ و کاکتوس تهیه می‌شوند. برای کسانی که دغدغه‌ی محیط‌زیست یا حقوق حیوانات دارند، گزینه‌ی جذابی است.

مقایسه‌ی کاربردی چرم طبیعی و مصنوعی

چرم طبیعی نفس می‌کشد و با گذر زمان بهتر می‌شود، اما قیمتش بالاست و نگهداری آن وقت می‌گیرد. چرم مصنوعی ارزان‌تر است، در برابر آب مقاوم است و نگهداری راحت‌تری دارد، اما نه دوام چرم طبیعی را دارد و نه حس تنفس‌پذیری آن را. اگر دنبال سرمایه‌گذاری بلندمدت هستید و حاضرید بیشتر هزینه کنید، چرم طبیعی بهتر است. اگر بودجه‌ی محدودی دارید یا ترجیح می‌دهید از محصولات حیوانی استفاده نکنید، یک چرم مصنوعی باکیفیت هم گزینه‌ی بدی نیست. مهم این است که بدانید چه چیزی می‌خرید.

در عمل، معیار تصمیم‌گیری شما باید میزان استفاده‌ی روزانه باشد. کیف و کفشی که هر روز با آن سروکار دارید، از دوام و راحتی چرم طبیعی بیشتر سود می‌برد، در حالی که برای کیف تزئینی، اکسسوری فصلی یا محصولی که فقط گاهی از آن استفاده می‌کنید، چرم مصنوعی باکیفیت می‌تواند انتخابی اقتصادی و کاملاً منطقی باشد.

چرم از موادی است که هم در کارخانه‌ها پیدا می‌شود و هم در یک گالری هنری. مدت‌هاست که مردم فهمیده‌اند این ماده فقط برای کیف و کفش نیست. دوام دارد، شکل می‌گیرد، با گذر زمان زیباتر می‌شود و حالا در جاهایی که اصلاً انتظارش را ندارید هم استفاده می‌شود؛ از صندلی خودرو گرفته تا یک تابلوی دیواری دست‌ساز.

کاربردهای صنعتی و تزئینی چرم

چرم در خودروسازی و حمل‌ونقل

اگر سوار یک خودروی لوکس شده باشید، احتمالاً نخستین چیزی که لمس می‌کنید صندلی چرمی است. دلیل آن فقط ظاهر نیست. چرم طبیعی وقتی روزی چند ساعت روی آن می‌نشینید، شما را خسته نمی‌کند؛ سایش نمی‌خورد، عرق را جذب می‌کند و حس لوکسی می‌دهد که پارچه نمی‌تواند بدهد.

در خودروهای پرمیوم، چرم فقط روی صندلی نیست. فرمان، دسته‌دنده، داشبورد و حتی سقف کابین گاهی با چرم پوشانده می‌شوند تا هم راحتی بیشتری ایجاد کنند و هم حس کیفیت را به راننده منتقل کنند.

در هواپیما هم ماجرا مشابه است. صندلی‌های کلاس اول و بیزینس معمولاً با چرم روکش می‌شوند، چون علاوه بر ظاهر حرفه‌ای، باید استفاده‌ی مکرر و روزانه را تحمل کنند و راحت هم باشند.

مبلمان و دکوراسیون داخلی

یک مبل چرمی خوب ممکن است ده، پانزده سال و حتی بیشتر دوام بیاورد. جالب اینکه گاهی هرچه قدیمی‌تر می‌شود، شخصیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چیزی که در پارچه یا چرم مصنوعی نمی‌بینید.

در دکوراسیون داخلی هم چرم جایگاه خودش را دارد: پانل‌های دیواری، رومیزی، زیرلیوانی و حتی قاب عکس. برخی هتل‌ها و رستوران‌های خاص، فضایشان را با این جزئیات چرمی می‌چینند تا حسی گرم و اصیل ایجاد کنند. چرم با هر سبکی هماهنگ می‌شود، چه کلاسیک، چه مدرن و چه صنعتی؛ فقط کافی است رنگ و بافت مناسب انتخاب شود.

چرم در لوازم جانبی و الکترونیک

امروز چرم فقط مخصوص کیف و کفش نیست. کاور گوشی، کیف لپ‌تاپ، کیف تبلت، جاکلیدی و کیف پول همه با چرم ساخته می‌شوند. کسانی که با این محصولات کار می‌کنند معمولاً می‌دانند چه می‌خواهند: دوام، ظاهری تمیز و حسی که هنگام لمس منتقل می‌شود.

بند ساعت مچی هم مثال خوبی است. یک بند چرمی خوب نه‌تنها راحت است، بلکه با گذر زمان و استفاده، بیشتر با دست شما سازگار می‌شود.

کاربردهای هنری و تزئینی

اینجا چرم از یک ماده‌ی صنعتی به بوم هنری تبدیل می‌شود. چرم‌دوزی، قلم‌زنی، مشبک‌کاری و برشکاری از هنرهای سنتی هستند که هنوز زنده‌اند و در بعضی خانواده‌ها نسل به نسل منتقل می‌شوند.

تابلوهای دیواری چرمی، جلد کتاب و قرآن، قاب آینه و جعبه‌های زیورآلات، همگی ترکیبی از مهارت دست و صبر و حوصله هستند. یک اثر چرمی دست‌ساز خیلی وقت‌ها ارزش احساسی بالاتری از ارزش مادی‌اش دارد. بعضی فرهنگ‌ها چرم‌کاری را به‌عنوان میراث فرهنگی می‌شناسند و در بازارهای جهانی هم این آثار هنوز خریدار دارند.

البته کاربرد چرم به این موارد محدود نمی‌شود. در کفش‌دوزی، تولید توپ و دستکش ورزشی و لوازم نظامی هم از چرم استفاده می‌شود. هرچه بیشتر نگاه کنید، حضور این ماده را در جاهای بیشتری می‌بینید و با فناوری‌های جدید، کاربردهای تازه‌ای هم به این فهرست اضافه می‌شود.

وقتی قصد خرید کیف، کفش یا جاکلیدی دارید و فروشنده می‌گوید چرم اصل است، چطور مطمئن می‌شوید راست می‌گوید؟ بازار امروز پر از محصولات مصنوعی و تقلبی است و بعضی از آن‌ها واقعاً شبیه چرم طبیعی شده‌اند. اما با کمی دقت و چند آزمون ساده می‌توان تفاوت را فهمید. در ادامه می‌بینید دقیقاً به چه چیزهایی باید توجه کنید تا فریب نخورید.

پیشنهاد خرید محصول : الگوی جاسوئیچی و جاکلیدی چرم

معیارهای تشخیص چرم اصل از تقلبی

بافت و حس لمس چرم را جدی بگیرید

اولین چیزی که باید بررسی کنید حسی است که هنگام لمس چرم منتقل می‌شود. چرم طبیعی نرمی و انعطاف خاصی دارد. وقتی دستتان را روی آن می‌کشید، انگار چیز زنده‌ای را لمس می‌کنید. بافت آن یکنواخت نیست و کمی ناهموار است و همین باعث می‌شود حس واقعی بدهد.

چرم مصنوعی متفاوت است؛ معمولاً سرد، صاف و بسیار یکدست است. چرم اصل وقتی در دستتان می‌ماند، گرمای دست را می‌گیرد. اگر آن را فشار دهید، چین می‌خورد و سپس به حالت اول برمی‌گردد. چنین رفتاری را در پلاستیک یا چرم مصنوعی نمی‌بینید.

بویی که چرم اصل می‌دهد

بوی چرم اصل مشخص است؛ بویی ملایم و طبیعی که بیشتر افراد آن را دوست دارند. این بو از فرآیند دباغی می‌آید و با هیچ چیز دیگری اشتباه گرفته نمی‌شود. کافی است محصول را نزدیک بینی ببرید.

چرم تقلبی بیشتر بوی پلاستیک یا مواد شیمیایی می‌دهد که گاهی تند و آزاردهنده است. البته گاهی سعی می‌کنند این بو را با عطرهای مصنوعی بپوشانند، اما باز هم چیزی در آن مصنوعی است.

منافذ و الگوی سطح

چرم طبیعی منافذ ریزی دارد که به‌صورت تصادفی پخش شده‌اند. این منافذ همان سوراخ‌های مویی هستند که در پوست حیوان وجود داشته‌اند. الگوی آن‌ها نامنظم است و هیچ‌وقت دو قطعه چرم طبیعی دقیقاً شبیه هم نیستند.

چرم مصنوعی یا کاملاً صاف است یا اگر الگویی روی آن هست، تکراری و ماشینی است. حتی با یک ذره‌بین ساده هم می‌توانید این را بررسی کنید. لبه‌های چرم اصل هم الیاف طبیعی را نشان می‌دهند، نه یک لایه‌ی پلاستیکی صاف.

آزمون آب تا چه حد قابل اتکاست

یکی از ساده‌ترین کارها این است که یک قطره آب روی چرم بریزید. چرم اصل چون منافذ دارد، آب را جذب می‌کند. ممکن است لکه‌ای موقت ایجاد شود که پس از خشک شدن از بین می‌رود.

چرم مصنوعی آب را جذب نمی‌کند و قطره روی آن می‌ماند و می‌غلتد. البته بعضی چرم‌های اصل پوشش محافظ دارند که جذب آب را کمتر می‌کند، اما رفتارشان باز هم با پلاستیک محض تفاوت دارد. به همین دلیل بهتر است این آزمون را با آزمون‌های دیگر ترکیب کنید.

قیمت و برچسب چه می‌گویند

چرم اصل ارزان نیست. اگر قیمتی بسیار پایین است و ادعا می‌شود چرم طبیعی است، احتمالاً در حال فریب خوردن هستید. البته قیمت بالا هم همیشه تضمین کیفیت نیست، اما قیمت خیلی پایین معمولاً یک علامت خطر جدی است.

برچسب را هم با دقت بخوانید. چرم اصل برچسب‌های واضحی دارد که نوع چرم و استانداردها را مشخص می‌کند. اگر عباراتی مانند «leather like» یا «synthetic leather» دیدید، یعنی چرم مصنوعی است. همیشه از مراکز معتبر خرید کنید و اگر شک دارید، گواهی اصالت بخواهید.

چرم از موادی است که وقتی درست از آن مراقبت کنید، سال‌ها با شما می‌ماند. اما اگر ندانید چه می‌خرید یا چگونه نگهش دارید، یا از همان ابتدا به چیزی می‌رسید که چرم نیست یا کیفیتش خیلی زود می‌ریزد. در ادامه به نکاتی می‌پردازیم که واقعاً در خرید و نگهداری محصولات چرمی کمک می‌کنند.

نکات خرید و نگهداری محصولات چرمی

بررسی ساخت و کیفیت محصول

هنگام خرید یک محصول چرمی، نگاه دقیقی به دوخت‌ها بیندازید. درزهای منظم و محکم یعنی کار خوب. رنگ باید یکدست باشد، مگر اینکه طرحی خاص داشته باشد. ضخامت چرم هم مهم است؛ برای کیف و کفش معمولاً باید کمی ضخیم‌تر باشد. از فروشنده بپرسید چه نوع چرمی به کار رفته، از کجا آمده و چطور باید نگهداری شود. برند و گارانتی محصول را هم بررسی کنید. قیمت نیز یک نشانه است؛ چرم اصل معمولاً ارزان نیست، پس اگر قیمت خیلی پایین است، شاید بهتر باشد دوباره فکر کنید.

به قطعات فلزی مثل زیپ، سگک و پرچ هم توجه کنید. این قطعات باید محکم باشند و بدون گیر کردن کار کنند. در محصولات باکیفیت، قطعات فلزی معمولاً از جنس مقاوم در برابر زنگ‌زدگی انتخاب می‌شوند و همین جزئیات کوچک، تفاوت بزرگی در دوام محصول ایجاد می‌کند.

پیشنهاد خرید محصول : الگوی کیف پول چرم

روش‌های صحیح نگهداری از چرم

اگر می‌خواهید چرم‌تان بماند، باید از آن مراقبت کنید. نور مستقیم خورشید و گرما دشمن چرم هستند، چون آن را خشک می‌کنند و باعث ترک خوردن می‌شوند. تمیز کردن آن هم کار سختی نیست؛ یک پارچه‌ی نرم و مرطوب کافی است و از مواد شیمیایی قوی پرهیز کنید. هر چند وقت یک‌بار از کرم یا واکس مخصوص چرم استفاده کنید تا نرمی و برق آن حفظ شود. اگر چرم خیس شد، بگذارید خودش خشک شود، نه جلوی بخاری یا هیتر. هنگام نگهداری هم جایی خنک و خشک انتخاب کنید و آن را در کیسه‌ی پلاستیکی نگذارید.

رفع لکه و آسیب‌های رایج

اگر لکه‌ی روغنی روی چرم افتاد، مقداری پودر تالک یا نشاسته روی آن بریزید و چند ساعت بگذارید بماند تا چربی را جذب کند. اگر جوهر ریخت، سریع با دستمال خشک اضافه‌ی آن را بگیرید و از پاک‌کننده‌ی مخصوص چرم استفاده کنید. خراش سطحی را هم می‌توان با کرم چرم کم‌رنگ کرد. اما اگر آسیب عمیق‌تر بود، بهتر است آن را نزد کسی ببرید که تعمیر چرم بلد است. البته بهتر است از همان ابتدا دقت کنید تا کار به اینجا نکشد.

چرم یک رابطه‌ی بلندمدت است

خرید چرم فقط یک خرید نیست؛ یک تصمیم است. باید بدانید چه می‌خواهید، از کجا می‌خرید و چگونه از آن مراقبت می‌کنید. یک محصول چرمی خوب با نگهداری درست، سال‌ها با شما می‌ماند و حتی ارزش خود را هم حفظ می‌کند. از مراکز معتبر خرید کنید، گارانتی آن را بررسی کنید و پس از آن هم کمی به آن توجه داشته باشید. چرم وفادار است، به شرطی که شما هم با آن وفادار باشید.

ما را در اینستاگرام و تلگرام دنبال کنید.